https://issrq.sndu.ac.ir/ فصلنامه مطالعات و پژوهش های امنیت داخلی fa daily 1 Fri, 20 Feb 2026 00:00:00 +0330 Fri, 20 Feb 2026 00:00:00 +0330 https://issrq.sndu.ac.ir/article_4006.html تحولات فضای مجازی در سال‌های اخیر موجب شده است که جنگ روایت‌ها به یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های ژئوپلیتیک نوین و امنیت ملی ایران تبدیل گردد. مسئله اصلی این پژوهش تبیین چگونگی تأثیر کنش روایی بازیگران فراملی و رسانه‌های برون‌مرزی بر امنیتی‌سازی فضای مجازی ایران و آینده‌های محتمل آن است. هدف مقاله تحلیل ساختاری این میدان منازعه و ترسیم سناریوهای فراروی حکمرانی روایی با تأکید بر امنیت شناختی تعریف می‌شود. این پژوهش از نظر روش‌شناسی از رویکرد آینده‌پژوهی کیفی و روش سناریونویسی بهره می‌گیرد و با استفاده از تحلیل خبرگان، هشت متغیر کلیدی مؤثر بر جنگ روایت‌ها در ژئوپلیتیک فضای مجازی شناسایی می‌شود. در ادامه، برای این متغیرها حالات مطلوب، ایستا و بحرانی تعریف می‌گردد و با تدوین ماتریس‌های سازگاری متقابل، سناریوهای کلان استخراج و ارزیابی می‌شوند. یافته‌ها نشان می‌دهد که سناریوی ایستا با عنوان تعادل روایی شکننده با احتمال ۳۸٫۸۸ درصد محتمل‌ترین وضعیت آینده است، در حالی که سناریوی بحرانی با احتمال ۳۳٫۳۳ درصد و سناریوی مطلوب با احتمال ۲۷٫۷۹ درصد در رتبه‌های بعدی قرار می‌گیرند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که آینده جنگ روایت‌ها در فضای مجازی ایران بیش از آنکه به شدت مداخله خارجی وابسته باشد، به کیفیت حکمرانی روایی و توان مدیریت سناریوهای آینده وابسته است. پژوهش نتیجه می‌گیرد که استمرار وضعیت ایستا می‌تواند به‌صورت تدریجی امنیت شناختی کشور را تضعیف کند و گذار آگاهانه به سمت بازدارندگی هوشمند و حکمرانی شناخت‌محور به‌عنوان راهبردی پیش‌دستانه برای کاهش آسیب‌پذیری ژئوپلیتیکی ایران در فضای مجازی ضرورت پیدا می‌کند. https://issrq.sndu.ac.ir/article_4007.html هدف از اجرای این پژوهش تدوین الزامات ارزیابی سیاست‌های امنیّتی در سازمانهای امنیتی است و به دنبال پاسخ به‌این سوال اصلی است که؛ الزامات ارزیابی سیاست‌های امنیّتی در این سازمانها کدامند؟ ‌پژوهش از حیث ماهیّت،‌کاربردی بوده و از نظر روش، توصیفی از نوع زمینه‌ای- موردی محسوب می‌گردد. گردآوری دادهها به روش کتابخانه‌ای و میدانی و با بهره‌گیری از ابزار مصاحبه عمیق و هدفمند با 30 نفر از صاحب‌نظران آشنا به موضوع تحصیل گردیده است. برای تائید روایی مصاحبه از روش صوری و محتوایی و برای تائید پایایی آن از روش‌هالستی استفاده شده است. تجزیه و تحلیل داده‌‌ها به روش کدگذاری باز و از طریق نرم افزار Maxqda2020 انجام شده است. از مصاحبههای انجام شده تعداد 170 مولفه مشترک میان دو کدگذار تحصیل گردید که پس از تجزیه و تحلیل توسط نرم افزار، تعداد 43 مولفه (در حوزه ارزیابی سیاست‌های امنیّتی) دستهبندی و مورد تائید قرار گرفت. بر اساس نتایج حاصله از پژوهش، ارزیابی سیاست‌های امنیّتی در دو حوزه ارزیابی روش اجرای سیاست‌های امنیّتی و ارزیابی تاثیر سیاست‌های امنیّتی دستهبندی گردید که در حوزه ارزیابی روش اجرای سیاست‌های امنیّتی 14 مولفه و در حوزه ارزیابی تاثیر سیاست‌های امنیّتی 29 مولفه مورد شناسایی قرار گرفت. https://issrq.sndu.ac.ir/article_4011.html جامعه آماری گسترده‌ی تحت تاثیر نظام حکمرانی بازی‌های رایانه‌ای در ج.اایران طی سال 1401، نشان از اهمیت بالای این حوزه و لازمه‌ی مطالعه‌ی آن از منظر سیاست‌گذاری دارد. قوانین بالادستی این حوزه، شامل اساسنامه بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای، قانون حمایت از حقوق پدیدآورندگان نرم‌افزارهای رایانه‌ای و سیاست‌های حاکم بر برنامه ملی بازی‌های رایانه‌ای است و نهاد متولی، بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای می‌باشد. تعدد ذینفعان، تعارض منافع، ابهام در روابط نهادهای حاکمیتی، عمومی و خصوصی، ترسیم سازوکارهای سیاست‌گذاری در این حوزه را با چالش مواجه کرده است؛ تعطیلی مراکز تولید و توزیع بازی، فعالیت‌های غیرقانونی و افزایش مهاجرت فعالین این حوزه از کشور، مهر تاییدی بر این ادعاست. در پژوهش حاضر، تقسیم بازیگران به دو دسته حاکمیتی و غیرحاکمیتی و انجام 8 مصاحبه نیمه‌ساختمند به روش انتخاب هوشمند با نمایندگان هر یک از این دودسته‌ی ذی‌نفعان، کشف و تحلیل مضامین، صورت گرفت که منتج به 161 گزاره‌ی متنی، 13 مضمون هماهنگ‌کننده و نهایتا پنج مضمون فراگیر شامل؛ مسائل سیاستی و قانون‌گذاری، ضعف کارکردی در نهادهای حاکمیتی؛ تنظیم‌گری، مسائل سیاسی و فرهنگی؛ عوامل سیاسی، کمبود منابع و مشکلات زیرساختی؛ مسائل مالی و سرمایه‌گذاری و ضعف نهادی ؛ در نهایت راهکار سیاستی مبتنی بر چالش‌های تعیین شده، ارائه گشت. https://issrq.sndu.ac.ir/article_4008.html پژوهش حاضر با هدف شناسایی تاثیرات فرهنگ سیاسی ایران بر شکل‌گیری و توسعه جامعه مدنی با روش پیمایشی با استفاده از مدل SWOT انجام شده است. جامعه آماری شامل دبیران کل احزاب سیاسی دارای مجوز فعالیت از وزارت کشور جمهوری اسلامی ایران هستند که تعداد آن‌ها شامل 126 حزب بوده است. با استفاده از نمونه‌گیری تصادفی نظام مند 92 نفر به عنوان نمونه انتخاب شد. برای گردآوری داده‌ها از ابزار پرسشنامه محقق ساخته استفاده شد. یافته ها و نتایج این تحقیق نشان داد که مهم‌ترین نقاط قوت جامعه مدنی ایران، گسترش روزافزون علاقه مردم به استفاده از فضای مجازی برای کنش‌گری سیاسی، رشد مشارکت همگانی در سیاست و اجتماع، روحیه ظلم‌ستیزی در میان مردم و مهم‌ترین فرصت‌های توسعه جامعه مدنی شامل رشد سریع استفاده از شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های جمعی در میان عموم مردم، رشد آموزش و پرورش عمومی و سطح سواد مردم، رشد جمعیت جوان کشور در دو دهه پس از انقلاب، حضور اجتماعی و سیاسی زنان می‌باشد. https://issrq.sndu.ac.ir/article_3955.html این پژوهش با هدف شناسایی ابعاد کارآفرینی در مناطق مرزی و بررسی تأثیر آن‌ها بر امنیت داخلی در استان سیستان و بلوچستان انجام شده است. روش تحقیق، توصیفی–پیمایشی از نوع کاربردی بوده و داده‌ها از طریق پرسشنامه محقق‌ساخته با مقیاس پنج‌درجه‌ای لیکرت گردآوری شده‌اند. جامعه آماری شامل فعالان کارآفرینی، مدیران محلی و کارشناسان حوزه امنیت و توسعه در مناطق مرزی استان بوده و حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران تعیین شده است. برای تحلیل داده‌ها از مدل‌سازی معادلات ساختاری با نرم‌افزار SmartPLS استفاده شد. نتایج مدل اندازه‌گیری نشان داد که تمامی سازه‌ها از پایایی درونی و روایی همگرا برخوردارند و شاخص‌های آلفای کرونباخ، پایایی مرکب و AVE در محدوده قابل قبول قرار دارند. در مدل ساختاری، اثر تمامی ابعاد کارآفرینی بر امنیت داخلی مثبت و معنادار بوده و بعد اقتصادی (643/0) بیشترین اثرگذاری را داشت، سپس به‌ترتیب ابعاد فرهنگی، نهادی، اجتماعی و فناورانه قرار گرفتند. شاخص‌های برازش مدل شامل ضریب تعیین (570/0 برازش متوسط)، شاخص استون- گیسر (342/0 تناسب پیش‌بینی متوسط) و مقدار کلی برازش GOF برابر با 509/0 نشان‌دهنده کیفیت بالای مدل بودند. این یافته‌ها بیانگر آن است که توسعه کارآفرینی در ابعاد مختلف، نه‌تنها زمینه‌ساز رشد اقتصادی و اجتماعی در مناطق مرزی است، بلکه می‌تواند به‌طور مستقیم در تقویت امنیت داخلی نقش‌آفرینی کند. بر این اساس، پیشنهادهایی همچون توسعه خوشه‌های کارآفرینی بومی، بهبود زیرساخت‌های لجستیک، راه‌اندازی مراکز نوآوری، تسهیل فرآیندهای اداری و ارتقای آموزش مهارت‌های کارآفرینی ارائه شده است. این رویکرد می‌تواند چارچوبی برای سیاست‌گذاری توسعه‌محور و امنیت‌ساز در سایر مناطق مرزی کشور نیز فراهم آورد. https://issrq.sndu.ac.ir/article_3922.html پدیدة خودکشی یکی از موضوعات مهم و قابل بحثی است که در عصر کنونی و به رغم توسعة حیات بشر به موضوعی فراگیر مبدل شده است. از طرفی، پیامدهای این موضوع نیز همواره میان جامعه‌شناسان، قانونگذاران، روانشاسان و حتی نیروهای نظامی و امنیتی مورد بحث و بررسی‌های عمیق قرار گرفته است تا در نهایت بتوان به راهکارهایی در راستای کاهش این اقدام در جامعه دست یافت. هدف پژوهش حاضر بررسی راهکارهای امنیتی-حقوقی پیشگیری از خودکشی در استان گلستان است. سوال اصلی پژوهش حاضرعبارت است از: «مهمترین راهکارهای امنیتی-حقوقی پیشگیری ازخودکشی دراستان گلستان مبتنی برچه مواردی‌اند؟» فرضیة پژوهش دلالت براین موضوع دارد که راهکارهای متنوع وگوناگونی براساس شرایط اجتماعی، وضعیت اقتصادی و وضعیت فرهنگی بر روند پیشگیری از خودکشی اثرگذار است. یافته‌های پژوهش با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و مطالعات کتابخانه‌ای نشان داد سه راهکار اثربخش فرهنگی، حقوقی- قضایی و مدیریتی را در این رابطه می‌توان ذکر نمود. راهکارهای فرهنگی اجتماعی شامل پیشگیری اولیه، ثانویه و ثالثه است. راهکارهای حقوقی- قضایی شامل راهکارهای قضایی، امنیتی و پلیسی و راهکارهای مدیریتی مبتنی بر مدیریت آموزشی است. نتیجة پژوهش نیز نشان داد اجرای دقیق و اثربخش پیشگیری مدیریتی رشدمدار می‌تواند پدیدة خودکشی در استان گلستان را به کمترین میزان کاهش دهد. https://issrq.sndu.ac.ir/article_3929.html زمینه و هدف: بازی انتظامی در مدیریت ناآرامی های اجتماعی به عنوان ابزاری کارآمد در عملیات انتظامی، نیازمند الگویی است تا بر اساس آن فرماندهان و مدیران انتظامی با معیار استاندارد، راهبردها و راهکارهای بهینه انتظامی را تعیین و تصمیمات حریف یا دشمن را مدیریت نمایند. بنابراین هدف این پژوهش طراحی الگوی بازی انتظامی با تاکید بر ناآرامی های اجتماعی است.روش: روش پژوهش، آمیخته با رویکرد اکتشافی با جامعه آماری اسنادی و خبرگی است. حجم نمونه اسنادی به صورت تمام شمار و حجم نمونه خبرگی در مصاحبه نیمه ساختار یافته بصورت هدفمند تا سطح اشباع نظری به تعداد7 نفر، بحث گروه کانونی به تعداد5 جلسه و 42 پرسشنامه بصورت هدفمند بین جامعه خبرگی ستادی و میدانی است. روش گردآوری داده ها به صورت کتابخانه ای و میدانی و ابزارگردآوری اطلاعات به چهار صورت: فیش برداری، مصاحبه، بحث گروه کانونی و پرسشنامه است. برای تجزیه و تحلیل داده ها در بخش کیفی از تحلیل مضمون و در بخش کمی از روش های آمار توصیفی و استنباطی استفاده شده است.یافته ها: ابعاد الگو عبارت است از: فرماندهی بازی انتظامی، طرح ریزی بازی انتظامی، آماده سازی بازی انتظامی، اجرای بازی انتظامی و ارزیابی بازی انتظامی، با 34 مولفه و 133 زیر مولفه مربوطه.نتیجه گیری: این پژوهش با شناسایی ابعاد، مولفه ها و زیر مولفه های بازی انتظامی، می تواند به عنوان مبنایی برای اجرای عملی بازی انتظامی قرار بگیرد.واژگان کلیدی: بازی های راهبردی، بازی جنگ، بازی انتظامی، شبیه سازی، مدل سازی، بازیگران، سناریو. https://issrq.sndu.ac.ir/article_3980.html هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیرات امنیتی مراقبت بعد از خروج زندانیان درکاهش وپیشگیری از تکرارجرم می‌باشد. پژوهش حاضربا استفاده از روش توصیفی تحلیلی واستفاده ازمنابع کتابخانه‌ای صورت پذیرفته است. فرضیة پژوهش تأکیدی است براین موضوع که دو اصل نظارت و کنترل، از موثرترین روش‌های ممانعت از تکرار جرم برای زندانیان محسوب می‌شود. یافته‌های پژوهش نشان داد تدوین و طراحی برنامة اصلاحی بدون کنترل، نظارت ونگهداری سازمان‌یافته و مداوم و مبتنی بر اصول واقع بینانه و علمی، نتیجة لازم، اثربخش و مطلوب امنیتی را به همراه نخواهد داشت، زیرا ازشروط مهم و اصلی ماندگاری هر راهبردی، تلاش برای تحقق اصل نظارت و مراقبت ادامه‌دار می‌باشد. فقدان اعمال کنترل و نظارتی و به نوعی رهاسازی زندانیان خلاص‌شده از زندان یکی از عوامل مهم بازگشت به سمت بزهکاری و ارتکاب مجدد جرم می‌باشد. در واقع، به سبب فقدان اعتماد و اطمینان از انطباق‌پذیری، سازگاری اجتماعی وروند تربیت و اصلاح، رهاسازی زندانیان، شرایط را برای ارتکاب مجدد بزهکاری و جرم از سوی آنان را به همراه خواهد داشت. نتایج پژوهش نشان داد نظارت و کنترل می‌تواند زندانیان را پس از رهایی، از گرایش مجدد به سمت ارتکاب جرم بازدارد زیرا اینان افرادی آسیب‌پذیر بوده و بنابراین به کنترل و نظارتی نیاز دارند تا بر نیروهای فشار منفی که بر آنها وارد می-آید، نظم داده و به تدریج آن‌ها را به سوی زندگی سالم سوق دهد.